Nietrzymanie moczu to nie wyrok: objawy i leczenie – jak pomaga fizjoterapeuta urologiczny?

mgr fizjoterapii Karolina Buczyńska

Indywidualna praktyka od 2012 roku

Od 2018 roku zajmuje się fizjoterapią uroginekologiczną, urologiczną męską i proktologią

Co to jest fizjoterapia uroginekologiczna?

Fizjoterapia urologiczna zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem dysfunkcji układu moczowo-płciowego oraz mięśni dna miednicy u kobiet i mężczyzn. Jest pomocna np. w nietrzymaniu moczu, bólach miednicy, zaburzeniach erekcji oraz w rehabilitacji po operacjach (np. prostaty). Obejmuje terapię manualną, ćwiczenia czy elektrostymulację.

Obszary działania fizjoterapii urologicznej:

• Nietrzymanie moczu (NTM): wysiłkowe (np. podczas kaszlu), naglące oraz mieszane nietrzymanie moczu
• Rehabilitacja po zabiegach urologicznych, np. prostatektomii radykalnej (usunięcie prostaty), które często mogą prowadzić do problemów z nietrzymaniem moczu
• Bóle miednicy mniejszej: terapia przewlekłego bólu krocza, jąder, odbytu oraz bolesnych stosunków
• Nauka poprawnej aktywacji i relaksacji mięśni dna miednicy
• Problemy urologiczne u mężczyzn: zaburzenia erekcji, trudności z oddawaniem moczu, pęcherz nadreaktywny
• Działania profilaktyczne: przygotowanie do zabiegów lub zapobieganie pogłębianiu się dysfunkcji

Fizjoterapia urologiczna i uroginekologiczna jest dla osób w każdym wieku – od osób młodych po seniorów – zmagających się z dysfunkcjami dna miednicy, nietrzymaniem moczu, bólami miednicy.

Problemy z układem moczowym wciąż są tematem tabu – zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Tymczasem ciało bardzo wcześnie daje sygnały ostrzegawcze, które – jeśli zostaną odpowiednio wcześnie zauważone – można skutecznie odwrócić. Kluczową rolę odgrywa tu fizjoterapia uroginekologiczna oraz proktologiczna.

U kobiet:

• uczucie parcia na pęcherz (częste oddawanie moczu)
• trudność w utrzymaniu moczu przy kaszlu, kichaniu, śmiechu, aktywności fizycznej, na początku może to występować rzadko, np. co któreś kichanie albo podczas kaszlu kiedy jesteśmy chorzy i więcej kaszlemy
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
• ból w podbrzuszu lub okolicy krocza
• dyskomfort/ból podczas współżycia
• uczucie „ciężkości” w pochwie (może sugerować obniżenie narządów)

U mężczyzn:

• częste oddawanie moczu, zwłaszcza w nocy
• słaby lub przerywany strumień moczu
• trudności w rozpoczęciu mikcji
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
• ból w okolicy krocza, jąder lub podbrzusza
• problemy z erekcją lub ejakulacją

Najczęściej są to pierwsze objawy, które większość ludzi ignoruje i zrzuca na pośpiech albo zmęczenie.

Warto zgłosić się już przy pierwszych objawach, takich jak:

• sporadyczne popuszczanie moczu lub kropelkowe gubienie moczu
• uczucie napięcia lub bólu w obrębie miednicy
• trudności w oddawaniu moczu
• zmiany w funkcji seksualnej
• po porodzie lub operacjach w obrębie miednicy
• po zabiegach urologicznych (np. prostatektomii)

Im wcześniej zgłosimy się z objawami tym skuteczniejsza będzie fizjoterapia. Możemy wtedy liczyć na całkowite wyeliminowanie objawów. Im później tym dłużej i trudniej uzyskać efekty.

Niektóre symptomy wymagają pilnej diagnostyki lekarskiej:

• krew w moczu
• silny ból przy oddawaniu moczu
• nagła utrata kontroli nad pęcherzem
• całkowite zatrzymanie moczu
• gorączka + objawy ze strony układu moczowego
• nagły, silny ból w okolicy lędźwiowej (podejrzenie kolki nerkowej)

Ignorowanie problemów może prowadzić do:

• pogłębienia nietrzymania moczu
• przewlekłego bólu miednicy
• obniżenia narządów (u kobiet)
• problemów seksualnych
• problemów z układem żylnym
• zaburzeń jakości życia i psychiki (wstyd, wycofanie społeczne)

• funkcją mięśni dna miednicy
• pracą pęcherza, cewki moczowej i jelit
• wsparciem w problemach seksualnych
• zaburzeniami oddawania stolca
• terapią bólu miednicy

• przeprowadza szczegółowy wywiad i badanie funkcjonalne
• ocenia napięcie i siłę mięśni dna miednicy
• uczy prawidłowej aktywacji mięśni dna miednicy dobranych pod konkretny problem
• pracuje manualnie (terapia tkanek miękkich)
• ćwiczenia oddechowe
• pracuje wisceralnie (praca na jamie brzusznej w celu unormowania napięć w brzuchu albo przywrócenie prawidłowego ciśnienia w kolumnach ciała)
• edukuje (np. jak oddawać mocz, jak oddychać, jak dbać o ciało na co dzień)

Praca często obejmuje brzuch, pochwę i/lub odbyt. Wszystko zależy gdzie leży problem pacjenta/ki

W większości przypadków jeżeli interwencja będzie szybka, fizjoterapia ma wysoką skuteczność, jeżeli problem trwa długo, nie zawsze możemy osiągnąć pełny sukces, czasami poprawę możemy uzyskać w 70%, 50% bądź 30%.

Skuteczność zależy od:

• czasu trwania problemu
• regularności ćwiczeń
• współpracy pacjenta
• rodzaju dysfunkcji

Zwróć uwagę na:

• specjalizację w fizjoterapii uroginekologicznej/urologicznej/proktologicznej
• doświadczenie kliniczne
• komfort i poczucie bezpieczeństwa podczas wizyty
• zróżnicowane podejście do problemu

Kluczem jest indywidualny dobór technik pracy z pacjentem oraz dobór odpowiednich ćwiczeń. Najbezpieczniejszy trening dna miednicy (mięśni Kegla) jest przeprowadzić u fizjoterapeuty, który ma do tego odpowiedni sprzęt, na którym pacjent będzie mógł zobaczyć pracę tych mięśni, nauczy się różnych rodzajów skurczu tak aby można było dobierać je pod konkretną czynność, która tego wymaga.

Podsumowanie

Problemy z układem moczowym, proktologicznym nie są „normalne” – są sygnałem od ciała. Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na pełne zdrowie i komfort życia.

Fizjoterapia uroginekologiczna i proktologiczna to skuteczne, bezpieczne i często niedoceniane narzędzie, które może realnie zmienić jakość życia — zarówno kobiet, jak i mężczyzn.