NADCIŚNIENIE – SYTUACJE WYMAGAJĄCE UWAGI

Pamiętaj: każdą sytuację należy oceniać indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia i objawów. W razie niepokojących lub nasilających się dolegliwości nie zwlekaj z szukaniem profesjonalnej pomocy medycznej.

Ten materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej ani diagnozy.

Nadciśnienie tętnicze – „cichy zabójca”, ponieważ często nie boli i długo nie daje wyraźnych objawów, a jednocześnie może stopniowo uszkadzać serce, mózg, nerki i naczynia krwionośne. Problem zaczyna się szczególnie wtedy, gdy bardzo wysokiemu ciśnieniu towarzyszą nagłe objawy.

1. Sytuacje alarmowe – kiedy natychmiast szukać pomocy

• Gdy bardzo wysokiemu ciśnieniu (≥ 180/110–120 mmHg) towarzyszą nagłe, niepokojące objawy. W medycynie używa się akronimu BARKH, który łatwo zapamiętać jako listę narządów w niebezpieczeństwie.
• B (Mózg): Nagły, bardzo silny ból głowy, bełkotliwa mowa, niedowład ręki lub nogi, drgawki lub utrata przytomności.
• A (Tętnice): Nagły, „rozdzierający” ból w klatce piersiowej, który promieniuje do pleców między łopatki.
• R (Oczy/Siatkówka): Nagłe „mroczki”, widzenie jak przez mgłę lub nagła utrata wzroku w jednym oku.
• K (Nerki): Nagłe i całkowite zatrzymanie oddawania moczu lub pojawienie się w nim krwi.
• H (Serce): Silny ból dławiący w klatce piersiowej, narastająca duszność (brak tchu nawet w spoczynku) lub silne obrzęki

Ciśnienie ≥ 160/110 mmHg lub silny ból głowy i ból w nadbrzuszu w ciąży to stan nagły zagrożenia życia (może oznaczać ryzyko stanu przedrzucawkowego, rzucawki lub zespołu HELLP).

2. Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem

• To sytuacja, w której ciśnienie jest bardzo wysokie (≥ 180/110 mmHg), ale nie czujesz żadnych nowych objawów (np. nic Cię nie boli, widzisz sprawnie). Warto powtórzyć pomiar po kilku minutach spokojnego odpoczynku.
• Wzywanie karetki nie musi być konieczne (jednak, gdy nie ma pewności lepiej nie czekać!), ale nie czekaj do planowej wizyty na kontakt z lekarzem – skontaktuj się z nim najszybciej jak to możliwe np. w ciągu 24–48 godzin.

3. Czerwone flagi podczas ćwiczeń. Jeśli ćwiczysz w domu lub na siłowni, należałoby przerwać wysiłek i szukać pomocy, gdy wystąpią:

• Ból lub ucisk w klatce piersiowej, który nie mija szybko po odpoczynku.
• Nagłe zawroty głowy, zaburzenia równowagi lub mroczki przed oczami.
• Zblednięcie skóry, obfite „zimne” poty lub nagłe, ogromne osłabienie.
• Kołatanie serca lub uczucie bardzo nierównego rytmu.

Wiele osób nie wie np. o istnieniu u siebie blaszek miażdżycowych lub predyspozycji do arytmii, dopóki ekstremalny wysiłek nie stanie się „wyzwalaczem” ostrego incydentu. Osoby, które na co dzień nie ćwiczą, są szczególnie narażone na powikłania przy nagłym, intensywnym wysiłku (np. bieg do autobusu). Wysiłek, który dla jednej osoby jest rozgrzewką, dla innej może być już obciążeniem maksymalnym.

Bibliografia:

Aleksander Prejbisz, Piotr Dobrowolski, Adrian Doroszko, Agnieszka Olszanecka, AgnieszkaTycińska, Andrzej Tykarski, Marcin Adamczak, Beata Begier-Krasińska, Marzena Chrostowska, Grzegorz Dzida, Krzysztof J. Filipiak, Zbigniew Gaciong, Dariusz Gąsecki, Marek Gierlotka, Marcin Grabowski, Tomasz Grodzicki, Piotr Jankowski, Karol Kamiński, Agnieszka Kapłon – Cieślicka, Aneta Klotzka, Dariusz Kozłowski, Przemysław Leszek, Jacek Lewandowski, Mieczysław Litwin, Łukasz Obrycki, Artur Mamcarz, Przemysław Mitkowski, Beata Naumnik, Marek Rajzer, Janina Stępińska, Katarzyna Stolarz – Skrzypek, Anna Szyndler, Anna Tomaszuk-Kazberuk, Izabella Uchmanowicz, Marcin Wełnicki, Barbara Wizner, Beata Wożakowska-Kapłon, Tomasz Zdrojewski, Waldemar Banasiak, Andrzej Januszewicz, Agnieszka Mastalerz-Migas, Krzysztof Narkiewicz, Andrzej Więcek, Adam Witkowski, Robert Gil, Jacek Wolf, Wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym w Polsce 2024 — stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego/Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce, Tom 10, Nr 3-4 (2024)

Ryszard Piotrowicz, Anna Jegier, Dominika Szalewska, Jadwiga Wolszakiewicz, Ewa Piotrowicz, Edyta Smolis-Bąk, Piotr Dylewicz, Zbigniew Eysymontt, Michał Gałaszek, Małgorzata Łazorczyk, Izabela Przywarska, Jerzy Rybicki, Ewa Straburzyńska-Migaj, Jan Tylka, Kinga Węgrzynowska-Teodorczyk, Aleksandra Wilczek-Banc; Rekomendacje w zakresie realizacji kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej; Stanowisko Ekspertów Sekcji Rehabilitacji Kardiologicznej i Fizjologii Wysiłku Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Wydanie 1; AsteriaMed; 2017